Protestantisme

Een protestantse stad

Clairac, met als lijfspreuk “Ville sans roy, soldats sans peur” (Stad zonder koning, soldaten zonder vrees), werd in 1621 belegerd door Lodewijk XIII; de protestantse kerk werd in 1685 of 1686 afgebroken. [B]

Na te gaan De datum van de afbraak van de eerste protestantse kerk verschilt per bron: 8 november 1685 op de gedenkplaat die in 2017 in de rue Gambetta werd aangebracht; 1685 in het boekje van de bijeenkomst van de familie Dutilh (p. 16); „in zes dagen, in november 1685”, na een besluit van 18 oktober 1685, op de website van de Société des amis de Clairac [W83] [W84]; 1686 in de nieuwsbrief van diezelfde vereniging, in mei 2018. [B] Tot op heden kon geen archiefstuk worden geraadpleegd.

De Reformatie vond er vroeg ingang: vanaf 1530 verspreidde abt Gérard Roussel, een vertrouweling van Margaretha van Angoulême, er nieuwe ideeën, en Clairac werd een van de eerste protestantse centra van Aquitanië. [W1] [W11] Na het beleg van 1621 werden drie leiders terechtgesteld; de dichter Théophile de Viau, protestants gedoopt in Clairac, schreef er een sonnet over. [W1] [W2]

In de 18e eeuw trouwde Jeanne de Lartigue, een protestantse, in 1715 met Montesquieu; ze bezat het landgoed Vivens in Clairac. [W7] [W8] Volgens Wikipedia werd ze rond 1692 in Clairac geboren [W1]; de VVV Graves de Montesquieu noemt 1689 als geboortejaar. [W8]

In 1789 keerde de godsdienstvrijheid terug. In 1807 werd een eerste protestantse kerk gebouwd, in de jaren 1830 herbouwd; in 2021 werd ze als monument beschermd. [W2]

De nieuwsbrief van de Société des amis de Clairac van mei 2018 vermeldt een colloquium „Clairac et la Réforme” op 2 juni 2018. [B] Het bracht historici samen rond Gérard Roussel, de synode van Clairac en de inname van de stad in 1621. [W11]

De nakomelingen van de geëmigreerde families

Tussen 1680 en 1715 verlieten zo’n 180.000 protestanten Frankrijk: de „Grote Vlucht”, naar Holland, Engeland, Zwitserland en Duitsland. [W12] In de akten van een notaris uit Clairac vond Claude Martin ook contracten voor vertrek naar Louisiana in het begin van de 18e eeuw. [W6]

Vanaf de jaren 1960 kwamen nakomelingen van de geëmigreerde families Saffin, Dutilh, Darné en Cobet Claude Martin opzoeken, uit Wenen, Londen, Frankfurt, Mauritius, Rotterdam of Philadelphia. In 1978 organiseerde hij in Clairac een bijeenkomst van enkele tientallen nakomelingen van emigranten. [A]

In juli 2017 kwamen 70 leden van de familie Dutilh, uit Holland, Engeland, Zwitserland, Spanje en Turkije, samen in Clairac. [B]

Na 1685: vertrekken of blijven

Volgens de lijst van Claude Martin vertrekken na de herroeping ten minste 261 protestanten uit Clairac, tegenover 3 274 die blijven en in 1699 als „nouveaux convertis” (nieuwe bekeerlingen) worden geregistreerd: ten minste 7,4 % van de gemeenschap. De akten van de notarissen van Clairac tonen 36 families die door de ballingschap in tweeën werden gesplitst; in ballingschap verbinden 87 gedocumenteerde verbanden nog 74 families uit Clairac.

De Vlucht in cijfers Wie bleven De netwerken van het vertrek

In 2017 vertelt Claude Martin de Robert deze geschiedenis zelf, en de oorsprong van de kerk van Clairac, in een interview dat Laure Leblond in Clairac opnam.

Het opgenomen interview Hugenoten De families Van Clairac naar de wereld

Een museum van de Reformatie

De Société des amis de Clairac schrijft dat Claude Martin in de Maison de Japhet “een boeiend museum van de Reformatie in Clairac” oprichtte. [B]

Het museum